Boğmacanın tanımı Bordetella cinsi bakterilerle oluşan,
oldukça bulaşıcı olup solunum yolu silier epiteline seçici bir tropizm
gösteren infeksiyon hastalığıdır şeklinde yapılabilir.
Klinik Bulgular: Klasik olarak kataral, paroksismalve konvalesan
dönem olarak üç safha görülür. İnkübasyon periyodu 7-14 gün olup, toplam
hastalık süresi 6-10 hafta sürebilir . Kataral dönem, konjunktival
injeksiyon, göz yaşarması ve hafif öksürük, hapşırma ile karekterize, hafif
üst solunum yolu infeksiyonları gibi başlar, gitgide öksürük artar, ateş
yoktur .7-10 gün kadar süren bu dönem sonrası paroksismal döneme geçer, 2-4
hafta kadar sürer. Nöbetler şeklinde kuru öksürük ve öksürük sonunda tipik
bir iç çekme şeklinde inspirium görülür Kusma ve siyanoz gelişebilir..
Nöbetler soguk, hava degişimi ve yüksek sesle aktive olabilir. Nöbetler dışı
hasta kendini iyi hisseder. Peteşi, subkonjunktival kanama, fasiyal veya göz
kapaklarında ödem görülebilir. Diger muayene bulguları nöbetler arası
normaldir. Konvalesan dönemde öksürük nöbeti ve arası gitgide azalır. 2
hafta-2 ay arası sürebilir. Altı aydan küçük çocuklarda agır seyreder,
hipoksi, asfiksi gelişebilir. Komplikasyonları; otitis media, diger
bakterilerle pnömoni, bronşektazi, atelektazi, santral sinir sistemi
disfonksiyonu, subkonjunktival hemoraji, peteşi, epistaksis, subdural ve
spinal epidural hematom, herniler, amfizem, pnömotoraks, diyafragma rüptürü.
Etiyoloji: Asıl etken Bordetella pertussis olmakla birlikte B.parapertussis
ve B. bronchiseptica da insanlarda infeksiyona neden olabilir.Son ikisi çok
daha hafif hastalık tablosuna neden olurlar.
Epidemiyoloji: B. pertussis ve parapertussis sadece insan patojenleri
iken, B. bronchiseptica hayvanlarda da hastalık etkenidir. Pertussis(bogmaca
çok bulaşıcıdır. Damlacık infeksiyonu yoluyla kişiden kişiye bulaşır ve
kataral safhası ile paroksismal safhanın ilk 2-3 haftasında bulaşıcılık
devam eder. Doğal infeksiyon sonrası bağışıklık genellikle ömür boyu iken,
aşı ile oluşan bağışıklık 5-10 yıl kadardır. Hastalık en fazla 6 aydan küçük
infantlarda görülür. Erişkinlerde vaka sayısı da gitgide artmaktadır.
Tanı: Klinik bulgular ve kan beyaz küre sayısının artması, eritrosit
sedimantasyon hızında
degişim olmaması tanıyı destekler. Kesin tanı kültür ile mikroorganizmanın
üretilmesi ile konur.Floresan antikor testi ile direkt antijen aranabilir.
Ayırıcı Tanı: Adenovirus, Chlamydia trachomatis infeksiyonları,
kistik fibrozis, yabancı cisim aspirasyonu, transösefagiyal fistül,
gastroösefagiyal reflü ve trakeaya bası yapan kitle.
Tedavi: 6 aydan küçük infantların hastaneye yatırılarak izlenmesi
gerekebilir. Destekleyici tedavi önemlidir. Gerekirse steroid ve inhale
salbutamo ve beta2 adrenerjik agonistlerl kullanılabilir. Anitmikrobiyal
ajanlar yayılımı engellemek açısından önemlidir. Kataral dönemde klinik
seyri engelleyebilir. Erythromycin ve diger makrolidler birinci seçenektir.Erythromycin
en az 2 hafta önerilir. Trimethoprim-sulfamethoxazole, erişkinlerde
florokinolonlar kullanılabilir.
Korunma: Hastanın yakın temaslıları bağışıklık durumuna bakılmaksızın
erythromycin proflaksisi uygulanır(14 gün). Hasta antibiyotik tedavisinin
5.gününe dek solunum izolasyonu yapılmalıdır. Temel korunma yolu
aşılanmadır. Rutin çocukluk çağı aşıları arasındadır. Hastalık esnasında
yakın çevredekilerin eksik aşıları tamamlanmalıdır.
